Первым известным белорусским террористом был представитель партии эсеров Иван Петрович Пулихов, 27 января 1906 года бросивший бомбу под ноги минскому губернатору Курлову и полицмейстеру Норову, когда они выходили из церкви. Бомба не взорвалась. Пулихов был повешен во дворе Минской тюрьмы. Именем бомбиста названа улица в Минске.

Во время фашисткой оккупации шедевром террора по отношению к

Эльжбета Томашевска (до замужества Радзивилл) провела в Несвижском замке первые 18 лет своей жизни. Замок, который мы привыкли воспринимать как туристический объект, для нее родовое гнездо. Интервью у Эльжбеты Радзивилл взял журналист «КП в Беларуси» Глеб Лободенко.

И князья Радзивиллы - Сиротка, Пане Коханку, Барбара ...

Фотаздымкі

Август 1971г., Гродно, центр города. Сотня молодых людей с плакатами «Руки прочь от длинных волос», «Прекратите террор», «Свободу рок-н-роллу», All you need is Love - колонной идут к Советской площади. Ребята с длинными волосами, одетые в брюки и джинсы-клеш, рубашки в цветочек, некоторые с серьгой в ухе. Хиппи. Впереди парень с петухом на цепочке. На площади их уже ждут…

20 гадоў назад, 3 чэрвеня 1988 г., у штотыднёвіку "Літаратура і мастацтва", упершыню быў надрукаваны артыкул Зянона Пазьняка і Яўгена Шмыгалёва "Курапаты — дарога сьмерці". Пра трагедыю Курапатаў даведаўся ўвесь сьвет.

Чалавек, што зрабіў злачынства і існуе зь ім, злачынец. Ён здольны чыніць зло. Ён падлягае кары.

У размовах пра характар сёньняшняй улады ў Беларусі непазьбежныя пытаньні – адкуль гэтыя людзі паходзяць і з кім у гісторыі сябе атаясамліваюць. Выснова атрымліваецца парадаксальная. Паходзіць большасьць намэнклятуры з тых сем’яў, што пацярпелі ад сталінскіх рэпрэсіяў, а атаясамліваюць яны сябе з тымі, хто гэтыя рэпрэсіі ажыцьцяўляў. Інфармацыя пра рэпрэсаваных па-ранейшаму закрытая ў архівах КГБ, але стакроць глыбей хаваецца тамсама інфармацыя пра тых, хто рэпрэсаваў.

На пажарышчы Райхстагу фотакарэспандэнт лейтэнант Халдзей угаварыў знаёмага папазаваць на даху са сьцягам. Здымак зрабіўся адначасова й сымбалем паразы нацысцкай Нямеччыны, і савецкае перамогі.

8 траўня ў Бэрліне адчынілася вялікая рэтраспэктыўная выстава найбуйнейшага савецкага фотажурналіста ХХ стагодзьдзя Яўгена Халдзея, прымеркаваная да гадавіны заканчэньня вайны.

Фотаздымкі

Паўстанне 1863–1864 гг. у Беларусі было разрозненым, складалася з соцень асобных выступленняў, выбухаў, сутычак. і сапраўдных бітваў. Быў паўстанцкі ўрад, быў генеральны план паўстання, але практычна на тэрыторыі Беларусі існавалі дзесяткі цэнтраў, якія праводзілі сваю палітыку і сваё кіраўніцтва. Гэта адбывалася часткова таму, што паўстанне пачалося раней прызначанага тэрміну і план не мог быць распрацаваны да тонкасцей, часткова таму, што некаторыя сувязі не паспелі наладзіцца або губляліся ў працэсе самога паўстання.

Бэрлін, люты 1920

Леанід Баркоў, кіраўнік беларускай місіі, ідучы адчыняць дзьверы спадзяваўся пабачыць што заўгодна. Месца, дзе было нанятае памяшканьне для місіі, рабілася ўсё больш неспакойным –навакольле пляцу Нолендорф і сама Моцштрасэ паступова ператвараліся ў галоўны асяродак бэрлінскага gay-жыцьця. Розныя дзівосныя пэрсанажы грукалі ў дзьверы ўдзень і ўначы з самымі нечаканымі просьбамі і прапановамі. Што заўгодна, але ня гэта.

Мала што так фальсіфікавалася ў нашай гісторыі, як стварэнне БНР. Цікава, што ў гэтай справе погляды і дзяржаўных ідэолагаў, і некаторых ідэолагаў “ад апазіцыі” дзіўна супадаюць. З чаго бы гэта? Але спачатку аб міфах:

Міф № 1:

“БНР была створана буржуазнымі нацыяналістамі” (у трактоўцы “альтэрнатыўных” ідэолагаў – БНР утварылі нейкія абстрактныя ” патрыёты”, лiтаратрары (!), грамадзкiя дзеячы, палiтыкi…”).

Данцыг, ліпень 1922-га. ”Даражэнькі, шлю маё сардэчнае прывітаньне ўсім сябрам Грамады. Сёньня моцна помню наш дэвіз: змагаймася – зможам. Цалую ўсіх. Ваш Янка Чарапук. Параход ”Латвія” перад ад’ездам у Амэрыку”. Кінуўшы паштоўку ў скрыню, Ян Чарапук пайшоў да трапу. Гэта былі яго апошнія крокі на эўрапейскай зямлі.

Лета 1922-га. Урад Беларускай Народнай Рэспублікі працуе ў Коўне.

Напэўна, шмат хто з вас, шаноўныя чытачы, чуў ці нават трымаў у руках парадыйны падручнік па ўсеагульнай гісторыі, выдадзены на пачатку ХХ стагоддзя талакой супрацоўнікаў расійскага часопіса "Сатирикон". На жаль, як кажуць пракуроры, "момантаў", звязаных з Беларуссю, у гэтай цудоўнай гумарыстычнай кнізе ўзгадана не шмат - хіба што шклоўскае паходжанне Ілжэдзмітрыя II ды нечуваны як па свайму дэмакратызму, так і па глупству прынцып "liberum veto", які згубіў Рэч Паспалітую.

...Яна зьявілася ўначы, як здань. Проста ніадкуль, бо што яна прайшла – жывая і некранутая – бальшавіцкія пазыцыі, паверыць было немагчыма. Аднак, пабачыўшы афіцыйныя паперы зь дзяржаўнай пячаткай, афіцэр перадавой каманды ўкраінскага войска адчуў, што гэтае дзяўчо – важная птушка, і загадаў з пашанай даставіць яе ў Камянец-Падольскі, у сядзібу ўраду.

Ня менш быў зьдзіўлены і прэм’ер-міністар Барыс Мартас, пабачыўшы акрэдытыў на паўтара мільёна карбованцаў і паперы падпісаныя яго папярэднікам – прэм’ерам Украінскай Народнай Рэспублікі Ўладзімерам Чахоўскім, якія падала яму дзяўчына, прадставіўшыся дыпкур’ерам Аўгіньняй Аляксюк.

Пачалася ўся гэтая гісторыя са студзеньскага вечара ў 1916 годзе. У віленскай кавярні «Чырвоны Штраль» бавіла вечар заўсёдная стракатая кампанія тутэйшых інтэлігентаў.

На той час ужо паўгода край жыў пад нямецкай акупацыяй. Віленскія палякі, літоўцы і беларусы пачыналі адкрыта гаварыць пра тое, пра што яшчэ зусім нядаўна, пад расейцамі, не спрабавалі нават думаць.

Беларуская Нацыянальная Памяць даўно мела жаданьне адшукаць магілу таямнічай Марыські, сяброўкі кіраўніка нацыянальна‑вызвольнага паўстаньня 1863 г. у Беларусі Кастуся Каліноўскага. Гэта ёй прысьвяціў ён свой адзіны вядомы верш. І вось 6 лютага пахаваньне Марыі Ямант было знойдзена на Паванзкоўскіх могілках у Варшаве.

На жаль, зьвестак пра Марыю Ямант маем пакуль няшмат. Нявеста Каліноўскага нарадзілася ў 1842 годзе (раней лічылася, што год яе нараджэньня 1843).

Фотаздымкі

Дарагія сябры! Прапануем вашай увазе першую частку фільма, знятага ўдзельнікамі праекту partyzanfilm, "Беларускі Пасляваенны Антысавецкі Супраціў 1944-1957". Штодзённа на "youtube" будуць выкладвацца наступныя кавалкі фільму.

Калі ласка, перакажыце інфармацыю па фільму ўсім сваім знаёмым і сябрам! Падзяліцеся сапраўднай Беларускай гісторыяй з іншымі!

На 5 лістапада прыпадаюць 100-я ўгодкі з дня народзінаў Міхала Вітушкі, кіраўніка Беларускага антыбальшавіцкага Супраціву ў 1945 — 1959 гадах. Ён памёр зусім нядаўна — вясной 2006 года ў Заходняй Нямеччыне, дзе жыў пад іншым прозвішчам. А ў Беларусі яго “пахавалі” яшчэ ў 1945-м.

Міхал Вітушка (5.11.1907, Нясвіж — 27.04.2006, Заходняя Нямеччына), беларускі вайсковы і палітычны дзеяч. Скончыў славутую Віленскую беларускую гімназію, Варшаўскую палітэхніку, інжынер.

У ноч на 29 кастрычніка 1937 году ў сутарэньнях турмы НКВД былі расстраляныя 80 чалавек — цьвет беларускай нацыі. Гэта быў пік. У некаторых сацыяльных групах, нацыянальных супольнасьцях ці прафэсійных асяродках жывымі заставаліся толькі прыналежныя да іх агенты спэцслужбаў.

Сярод расстраляных у ноч на 29 кастрычніка былі наркам асьветы Аляксандар Чарнушэвіч, рэктар БДУ Ананій Дзьякаў, выбітныя пісьменьнікі Міхась Зарэцкі, Міхась Чарот, Платон Галавач, лідэр патрыятычнае моладзі Алесь Дудар, знаныя мэдыкі, фізыкі, юрысты, пэдагогі, хімікі, географы. Усіх зьвінавацілі ў антысавецкай дзейнасьці.

Только через шесть десятков лет уцелевшие жители белорусской деревни Дражно Стародорожского района решились рассказать о страшных событиях, пережитых ими в 1943 году. Их истории в своей книге «Кроў і попел Дражна» собрал белорусский краевед Виктор ХУРСИК.

Белорусские партизаны храбро сражались с гитлеровцами в годы Великой Отечественной войны. Партизан был главным защитником мирных жителей, символом освобождения от фашизма. Советская история идеализировала образ «народного мстителя», и говорить о его проступках было немыслимо.

Прапануем вашай увазе перадачу з серыі "Беларуская Атлянтыда”, прагучаўшай на "Радыё Свабода". Удзельнік: гісторык Генадзь Сагановіч, гутарыць Вячаслаў Ракіцкі.

(Вячаслаў Ракіцкі:) “Бунт і пратэст. Чым яны розьняцца паміж сабой? Бунт — гэта стыхійны выступ супраць улады, супраць залежнасьці ад яе. Гэта адкрытая непакора, або, гаворачы больш сучасна, актыўная форма пратэсту й супраціву, што не кіруецца й не кантралюецца. Сваёй стыхійнасьцю й спантанасьцю бунт розьніцца ад грамадзкага руху ці паўстаньня, якое зазвычай рыхтуецца й мае палітычную праграму.

В школьные годы Феликс Дзержинский мечтал о шапке-невидимке, чтобы без страха за собственную жизнь легко уничтожить всех москалей.

В свое время было издано немало книг о Феликсе Дзержинском, издаются они и сейчас. Однако их легко развести по полюсам: с одной стороны, "рыцарь революции", с другой - "апостол террора". А это означает, что идет спор между определенными социально-политическими позициями, фигура Дзержинского используется лишь в качестве рычага в ожесточенной полемике. Между тем персону создателя ВЧК никак нельзя отнести к разряду второстепенных, его роль в истории нашей страны весьма значительна.

16 гадоў таму, 19 верасьня, бел-чырвона-белы сьцяг і герб "Пагоня" былі афіцыйна абвяшчаны дзяржаўнымі сымбалямі Беларусі. Першыя згадкі бел-чырвона-белага сьцягу адносяцца да позьняга сярэднявечча, а першым дакумэнтальным сьведчаньнем лічыцца карціна XVI стагодзьдзя прысьвечаная Бітве пад Воршай.

Вялікалітоўская кавалерыя карысталася сьцягам Сьвятога Юры (чырвоны крыж на белым палатне), які, хутчэй за ўсё, стаўся прататыпам бел-чырвона-белага сьцягу.

У гэты дзень, роўна 68 гадоў таму, Савецкі Зьвяз уступіў у Другую Сусьветную вайну на баку нацысцкай Нямеччыны.

Паводле сакрэтнага дадатку да савецка-нямецкага Пакту аб ненападзе, вядомаму як Пакт Молатава-Рыбэнтропа, Сталін і Гітлер падзялілі тэрыторыю цэнтральнай Эўропы - сёньняшнія Польшчу, Беларусь, Украіну, краіны Балтыі, Фінляндыю і Румынію - на сфэры ўплыву, Заходняя Беларусь была аднесеная агрэсарамі да савецкай сфэры. 1 верасьня 1939 года войскі нацысцкае Нямеччыны, пасьля правакацыі супраць польскіх памежнікаў, перайшлі мяжу з Польшчай.